Imbir
Syn. kłącze imbiru
Roślina macierzysta
Nazwa łacińska: Zingiber officinale Roscoe
Nazwa polska: imbir lekarski
Rodzina: Imbirowate (Zingiberaceae Lindl.)
Charakterystyka botaniczna:
Imbir lekarski (Zingiber officinale Rosc.) to wieloletnia roślina zielna. Wyrasta z poziomego, lekko spłaszczonego i sympodialnie rozgałęzionego kłącza. Kłącze tworzą poprzecznie prążkowane bulwiaste zgrubienia, wyrastające jedno z drugiego, jak pączkujące drożdże. Ze zgrubień biorą początek korzenie oraz dłuższe łodygi liściowe i krótsze łodygi kwiatostanowe. Korzenie są cienkie, proste i słabo zdrewniałe. Kłącze rośliny po przerwaniu ciągłości wydziela aromatyczny, nieco drażniący zapach oraz posiada ostry, palący smak.
Pochodzenie:
Imbir lekarski (Zingiber officinale Rosc.) pochodzi z tropikalnych rejonów Azji. Obecnie gatunek ten spotykany jest głównie w uprawach na obszarach gorących i wilgotnych
stref klimatycznych
kuli ziemskiej. Głównym producentem imbiru są Indie. Rozległe plantacje znajdują się również w innych krajach Azji południowo-wschodniej, w Ameryce Łacińskiej, Afryce oraz Australii1.
Otrzymywanie:
świeże kłącze imbiru lekarskiego pozyskuje się po upływie 5-6 miesięcy od wysadzenia kłączy, kiedy części nadziemne zaczynają zasychać. Wydobyte z gruntu kłącza oczyszcza się z resztek korzeni i łodyg, starannie myje i moczy dla spęcznienia usuwanych następnie śluzów. Tak przygotowane kłącza pozbawia się korka i suszy 1-2 dni na słońcu.
Chemizm:
Olejek eteryczny (1-3%):2
Żywica:3
Kwasy organiczne (m.in. szczawiowy, bursztynowy, jabłkowy)
Cukrowce: skrobia (15-50%), śluz
Właściwości:
Smak: ostry
Natura:
rozgrzewająca, aromatyczna
Tropizm:
a. kanały: Płuca
Działanie:
Uwalnia Powierzchnię i rozprasza Zimno.
Zmniejsza toksyczność (także innych surowców leczniczych).
Wskazania:
Zewnętrzne Zimno Powierzchni.
Zimno Żołądka szczególnie, jeśli współwystępują nudności i wymioty.
Kaszel z powodu silnego wpływu Wiatru i Zimna.
Kaszel w przebiegu przewlekłych zaburzeń w Płucach z obecnością Zimna i śluzu.
Toksyczność (m.in. zatrucia, ukąszenia przez jadowite zwierzęta, przedawkowanie bardzo silnie działających surowców leczniczych, np. kłącza pinelii, korzenia tojadu, kłącza ciemierzycy).
Brak poprawy stanu mimo potów w przypadku niedoboru w Powierzchni.
Główne kombinacje:
Z naowocnią mandarynki (Pericarpium Citri reticulatae, chen pi) przy wymiotach i czkawce z powodu dysharmonii Qi Żołądka.
Z łodygą bambusa (Caulis Bambusae in taenis, zhu ru) przy wymiotach z powodu Gorąca u osób z niedoborem Qi Żołądka.
Dawkowanie:
3g
Ostrzeżenia i przeciwwskazania:
świeże kłącze imbiru lekarskiego jest przeciwwskazane w przypadku Gorąca Płuc.
Uwagi:
świeże kłącze imbiru lekarskiego (tzw. "imbir zielony") jako przyprawa kuchenna stosowane jest, zarówno do dań spożywanych na surowo, jak i do potraw poddawanych obróbce termicznej. Kłącze w zależności od potrzeb stosuje się razem ze skórką lub bez, najczęściej w postaci plasterków, rzadziej posiekane na grube wiórki lub starte. Niekiedy też używa się samą skórkę. Do dań gotowanych w bardzo dużych ilościach dodaje się nawet całe kłącza lekko zmiażdżone lub nacięte. Zarówno kłącze jak i skórkę dodaje się do potraw surowe, podprażane, zmacerowane w wodzie zimnej lub wrzącej, occie, białym winie lub innym płynie bądź kandyzowane (smażone w cukrze) w zależności od przeznaczenia oraz indywidualnych upodobań. Maceracja i gotowanie uwalniają z kłącza substancje śluzowe, które wydatnie wzbogacają potrawę i nieznacznie łagodzą drażniący posmak przyprawy.
Dodatek:
świeże kłącze imbiru jest surowcem do otrzymywania tzw. imbiru konserwowanego. Używa się do tego celu najmłodsze - cienkie i najmniej zwłókniałe - kłącza. Dokładnie umyte moczy się przez kilka dni w solance a następnie w zimnej wodzie. Tak zmacerowane gotuje się najpierw w wodzie a potem w syropie cukrowym, w którym przechowuje się je przez cały czas użytkowania. Dodatek barwników, barwnych wyciągów
roślinnych bądź czerwonego wina do płynu macerującego pozwala uzyskać kłącza w różnych kolorach, stosownie do potrzeb. Imbir konserwowany jest bardzo dekoracyjny (ma pomarańczową barwę i nieco przeświecającą strukturę) i nadaje się, także ze względu na słodki smak, do przyozdabiania szczególnie potraw deserowych (tortów, lodów, koktajli, ponczów i napojów alkoholowych serwowanych z lodem). Dobrze komponuje się z różnymi owocami w sałatkach oraz ryżem na słodko. W Japonii dodawany jest również do potraw niesłodkich, m.in. do sushi ("różowy" tzw. sushoga i "czerwony" tzw. benishoga).
Surowiec zielarski
Nazwa łacińska: Zingiber exsiccatus (syn. Rhizoma Zingiberis exsiccatus)
Nazwa polska: imbir suszony (syn. suszone kłącze imbiru)
Otrzymywanie:
Imbir suszony otrzymuje się z kłączy zbieranych w 8-10 miesięcy od wysadzenia do gruntu. Są wtedy bardziej włókniste i ostrzejsze w smaku. Zebrane kłącza pozbawia się łodyg i korzeni, myje się a następnie gotuje w wodzie. Obróbka termiczna pozbawia kłącze śluzów, skrobi oraz najbardziej lotnych substancji aromatycznych. Pozostają w nim jedynie nielotne z parą wodną ciała żywicowate o drażniącym smaku i zapachu. Tak przygotowane kłącze suszy się przez kilka dni. Wysuszone kłącze imbiru (tzw. "korzeń imbiru") przechowuje i używa się w całości, fragmentuje na mniejsze porcje bądź mieli na miałki proszek.
Chemizm:
Żywica (skład - patrz: "Chemizm świeżego kłącza imbiru")
Właściwości
Smak: bardzo ostry
Tropizm:
a. kanały: Serce,
b. narządy, tkanki
Działanie:
Rozgrzewa śledzionę.
Odbudowuje zniszczone Yang.
Rozgrzewa Płuca.
Rozgrzewa kanały.
Wskazania:
Zastój Zimna w przemianie Ziemi w powodu Zimna blokującego Powierzchnię lub niedoboru Yang.
Zniszczenie lub zapaść Yang.
Zimno Płuc z odkrztuszaniem rzadkiej, wodnistej i białej flegmy.
Krwotoki na tle Zimna niedoborowego.
Główne kombinacje:
Z korzeniem lukrecji uralskiej (Radix Glycyrrhizae uralensis, gan cao) przy bólu brzucha z wymiotami z powodu niedoborowego Zimna śledziony i Żołądka.
Dawkowanie:
3g
Ostrzeżenia i przeciwwskazania:
Suszone kłącze imbiru lekarskiego jest przeciwwskazane w przypadku niedoboru Yin.
Uwagi:
Suszone kłącze imbiru lekarskiego jest używane w kuchni głównie jako ostra przyprawa smakowa. Ma gorącą naturę i musi być dodawane z większą ostrożnością i umiarem niż kłącze świeże. Kłącze suszone spotykane jest najczęściej w postaci miałko zmielonego proszku.
Źródło:
http://www.chinmed.com/ziololecznictwo/zio_art/imbir.htm